สกร. พลิกโฉม 20 ศูนย์วิทย์ฯ ทั่วประเทศ มุ่งลดความเหลื่อมล้ำเด็กขาดโอกาส

วันที่ 7 มกราคม 2569 ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) เป็นประธานการประชุมพิจารณาแนวทางการขับเคลื่อนงานส่งเสริมการเรียนรู้ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ของกลุ่มศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา โดยมีผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ และศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาทั่วประเทศเข้าร่วม ณ ห้องประชุมนิเชต สุนทรพิทักษ์ ชั้น 10 อาคารธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์

อธิบดี สกร. เปิดเผยทิศทางการบริหารและพัฒนาศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาทั้ง 20 แห่งทั่วประเทศ โดยย้ำบทบาทสำคัญในการเป็นที่พึ่งทางการศึกษาและยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชน ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 แม้แต่ละศูนย์จะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ตั้งแต่ศูนย์ที่มีความทันสมัยและได้รับความนิยมสูง ไปจนถึงศูนย์ที่มีพื้นที่กว้างขวางและศักยภาพเชิงพื้นที่ เป้าหมายสำคัญคือการยกระดับทุกศูนย์ให้มีความพร้อม เท่าเทียม ทันสมัย และตอบโจทย์ผู้ใช้งานจริง ทั้งด้านพื้นที่ นิทรรศการ และกิจกรรมการเรียนรู้

ในมิติการจัดการเรียนรู้ อธิบดี สกร. ชี้ว่า “กุญแจสำคัญ” คือการเชื่อมโยงเนื้อหาของศูนย์วิทยาศาสตร์ให้เป็น หน่วยการเรียนรู้ที่เทียบโอนได้จริง โดยให้ศึกษานิเทศก์ทำหน้าที่ถอดองค์ความรู้ (Content) ให้สอดคล้องกับตัวชี้วัดของหลักสูตร ผู้เรียนที่เข้ามาเรียนรู้จะสามารถนำผลการเรียนรู้ไป เทียบโอน ลดชั่วโมงเรียนในห้องเรียน พร้อมเดินหน้าจัดทำระบบเก็บข้อมูลการเข้าชม (Data) และการรับรองการเรียนรู้ในรูปแบบ Learning Passport เพื่อสะสมหน่วยกิตในระบบ ธนาคารหน่วยกิต (Credit Bank) สร้างแรงจูงใจในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต

ขณะเดียวกัน สกร. ให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับ กลุ่มเด็กที่ขาดโอกาสและพลาดโอกาส โดยเฉพาะเด็กนักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็ก โรงเรียนขยายโอกาส และโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) ได้ประสานความร่วมมือกับกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน เพื่อจัดกิจกรรมพาเด็กจากพื้นที่ชายแดนเข้าศึกษาดูงานในศูนย์วิทยาศาสตร์ พร้อมกำชับให้ศูนย์วิทย์ฯ ทั่วประเทศมุ่งเป้ากลุ่มโรงเรียนขนาดเล็ก จัดทำใบงานในรูปแบบ วัดสมรรถนะ (Competency-based) แทนการท่องจำ และขยายผลการเรียนรู้ไปสู่สุขภาวะและอาชีพ

นอกจากนี้ ยังเตรียมบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์กับ ภูมิปัญญาท้องถิ่นและอาชีพชุมชน อาทิ โครงการ Sweet Heritage การฟื้นฟูวัฒนธรรมขนมพื้นถิ่น เชื่อมโยงเรื่องราวชุมชนกับวิทยาศาสตร์และการอนุรักษ์อาหารดั้งเดิม เพื่อยกระดับทักษะอาชีพและสร้างรายได้อย่างยั่งยืน

ช่วงท้าย อธิบดี สกร. เน้นย้ำว่า สกร. กำลังได้รับความสนใจจากหลายหน่วยงาน อาทิ กสศ. และหน่วยงานด้านการศึกษาทางไกล ที่ต้องการนำหลักสูตรของ สกร. ไปใช้ในโครงการ Thailand Zero Dropout พร้อมย้ำจุดยืนว่า

“เป้าหมายของเราไม่ใช่การหารายได้แข่งกับใคร แต่คือการทำให้ สกร. อยู่ในใจของทุกครัวเรือน สร้างสังคมที่รักการเรียนรู้ และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง”

พร้อมกันนี้ ได้เสนอแนวทางการทำงานร่วมกันระหว่างศูนย์วิทยาศาสตร์และโรงเรียน ตชด. โดยขยับจากการดำเนินงานแบบกระจัดกระจาย สู่การสร้าง พลังร่วมระดับประเทศ ผ่านการจัดทำเป็น แคมเปญ ต้อนรับเดือนกุมภาพันธ์ ด้วยการปล่อย “คาราวานความรู้” พร้อมกันทั่วประเทศ และจัดทำปฏิทินการดำเนินงานที่ชัดเจนครอบคลุมทุกพื้นที่ แม้ช่วงเวลาปฏิบัติการในแต่ละจังหวัดจะแตกต่างกัน แต่ต้องเห็นภาพรวมเดียวกันทั้งประเทศ เพื่อให้การต่อยอดครั้งนี้ไม่ใช่เพียงกิจกรรมชั่วคราว หากเป็น การเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาที่จับต้องได้ และส่งผลเชิงบวกต่อเด็กและเยาวชนในพื้นที่ห่างไกลอย่างแท้จริง